Οι πολλές διαφορετικές διάλεκτοι αποτελούν μια ιδιαίτερη ιδιαιτερότητα της Γερμανίας. Δίνουν στα διάφορα ομόσπονδα κρατίδια τη δική τους γοητεία. Η διάλεκτος συνοδεύεται συχνά από μια πολύ ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ. Ενώ οι κάτοικοι στο βόρειο τμήμα της χώρας καλλιεργούν ένα χαλαρό ύφος όσον αφορά τη γλώσσα και το χιούμορ, οι κάτοικοι του Βερολίνου έχουν καλλιεργήσει έναν σκόπιμα θρασύ τρόπο έκφρασης, οι κάτοικοι της Ρηνανίας, για παράδειγμα, προτιμούν να παραμιλούν.
Επομένως, κάθε τύπος διαλέκτου έχει το δικό του μοναδικό χαρακτήρα. Παρόλο που πολλοί άνθρωποι μιλούν σήμερα την υψηλή γερμανική γλώσσα, οι διάλεκτοι εξακολουθούν να είναι και πάλι δημοφιλείς. Υπάρχουν επίσης κωμικοί και καλλιτέχνες καμπαρέ που παίζουν σε διάλεκτο. Ορισμένες διάλεκτοι έχουν ακόμη και το δικό τους όνομα. Οι διάλεκτοι έχουν συχνά ένα πολύ ιδιαίτερο λεξιλόγιο για να εκφράσουν τον τρόπο ζωής μιας περιοχής. Η κοσμοθεωρία ορισμένων πόλεων ή ομόσπονδων κρατιδίων μπορεί να εκφραστεί πολύ καλύτερα με διαλεκτικούς όρους παρά με διατυπώσεις της υψηλής γερμανικής γλώσσας.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι καλλιτέχνες, οι μουσικοί και ακόμη και οι ποιητές χρησιμοποιούν ξανά τη διάλεκτο σήμερα. Σε αντίθεση με τη συντηρητική διατήρηση της γλώσσας, όπως αυτή εφαρμοζόταν τους προηγούμενους αιώνες, σήμερα η έμφαση δίνεται κυρίως στην ανανέωση και την ευελιξία της γλώσσας. Όταν οι μουσικοί αντλούν από μια κατάλληλη γλώσσα στα τραγούδια τους, συχνά την αναμειγνύουν με λέξεις από τη γλώσσα της νεολαίας ή επινοούν εντελώς νέες διατυπώσεις. Ακριβώς όπως και η υψηλή γερμανική γλώσσα, έτσι και η διάλεκτος αλλάζει. Το γεγονός ότι πολλοί Γερμανοί εκτιμούν και τη διάλεκτο φαίνεται από ένα άλλο γεγονός: υπάρχουν μικρά λεξικά ή ακόμη και μεταφράσεις δημοφιλών επιστημονικών βιβλίων για πολλές διαλέκτους. Το βιβλίο Αστερίξ και Οβελίξ, για παράδειγμα, διατίθεται και στη σβαβική ή παλατινική διάλεκτο.
Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτές τις μεταφράσεις ως διασκεδαστικό δώρο για καλούς φίλους. Ο πλούτος των διαλέκτων δείχνει την ιδιαίτερη ποικιλομορφία της γερμανικής γλώσσας γενικά. Κάθε Γερμανός έχει ορισμένες διαλέκτους που εκτιμά ιδιαίτερα και άλλες που αντιπαθεί. Σε ορισμένους κύκλους, θεωρείται μάλιστα καλή συμπεριφορά να αντιπαθεί κανείς ορισμένες διαλέκτους. Σε ορισμένα ομόσπονδα κρατίδια, οι άνθρωποι αρέσκονται να κοροϊδεύουν τους γείτονές τους με τη διάλεκτό τους. Αλλά αυτό είναι απλώς άλλη μια περίπτωση μικρών περιφερειακών διαφορών που, στο σύνολό τους, ενισχύουν την ιδιαίτερη συνοχή της Γερμανίας. Οι γλωσσολόγοι έχουν επίσης μελετήσει τις διαλέκτους. Στο σύνολό τους, τα υψηλά γερμανικά είναι στην πραγματικότητα πιο πρόσφατο φαινόμενο από τις διαλέκτους. Μόνο με την εξάπλωση της γραπτής γλώσσας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης τα τυποποιημένα γερμανικά έγιναν πιο διαδεδομένα στον πληθυσμό. Ωστόσο, η ομιλία διαλέκτου σήμερα δεν αποτελεί πλέον στίγμα σε σχέση με το παρελθόν.
Ο μόνος καθοριστικός παράγοντας κατά τη χρήση της τυποποιημένης γλώσσας και της διαλέκτου είναι η κατάλληλη χρήση μιας γλώσσας που ταιριάζει στην εκάστοτε κατάσταση. Ιδανικά, οι ομιλητές θα πρέπει να είναι σε θέση να διακρίνουν με αυτοπεποίθηση μεταξύ του προφορικού γλωσσικού κώδικα και της χρήσης της γραπτής γλώσσας. Όταν αυτό συμβαίνει, η διάλεκτος προσφέρει συχνά πολλές καλές ευκαιρίες για προφορική έκφραση. Συνεπώς, η διάλεκτος χρησιμοποιείται ως σημαντική μορφή γλωσσικής έκφρασης σε όλα τα τμήματα του πληθυσμού. Όταν την ακούτε, μπορείτε μερικές φορές να συνδέσετε ακόμη και ένα συγκεκριμένο συναίσθημα με αυτήν. Σε ορισμένες γλώσσες, οι ακροατές αισθάνονται σαν στο σπίτι τους. Άλλες μορφές γλώσσας τους προκαλούν ορισμένα στερεότυπα. Η συνειδητή χρήση της γλώσσας μπορεί επίσης να λειτουργήσει καλλιτεχνικά.